O kłamstwie w związku, o tym dlaczego w naszej komunikacji uciekamy się do manipulacji oraz o tym, jakie są oznaki kłamstwa i jak wpływa ono na nasze małżeństwo - rozmawiamy z Lilianą Kortus, mediatorką, specjalistką d.s. komunikacji w rodzinie. 

[Tekst powstał na podstawie nagrania, które w całości odsłuchasz klikając TUTAJ]

Najczęstszym powodem, dla którego ludzie decydują się by kłamać jest chęć obrony swojego wizerunku przed otoczeniem - chęć by spełnić czyjeś oczekiwania (co jest niezgodne z byciem sobą, byciem autentycznym, byciem w równowadze z samym sobą), by nie zranić bliskiej osoby. Pojawia się więc pytanie: jeśli rzeczywiście tak bardzo zależy nam na tym, by kogoś nie zranić - dlaczego robimy to, co robimy wiedząc, że jeśli nasze zachowanie wyjdzie na jaw - zranimy partnera/partnerkę. 

Bywa, że po tym gdy pierwszy raz zdarzy nam się skłamać - wchodzimy w spiralę kolejnych sytuacji i konsekwencji tych sytuacji. 

Liliana Kortus: "Czasami coś ładnie nazywamy, natomiast gdy przyjrzymy się bliżej często okazuje się, że chodzi o coś zupełnie innego, że to są zupełnie inne motywacje. Często ludzie kłamią lub mijają się z prawdą ponieważ boją się odrzucenia. Boją się, że gdy powiedzą prawdę skutkiem będzie awantura, niezadowolenie, czyjaś niezgoda na coś. Brak akceptacji ze strony współmałżonka często odbieramy nie jako brak akceptacji dla konkretnego zachowania ale brak akceptacji "nas całych". 

Z lęku przed brakiem akceptacji nas jako osoby ludzie są w stanie brnąć w kłamstwo tylko po to, żeby nie zostać odrzuconym, nie być źle postrzeganym. Jeśli więc widzimy zagrożenie bycia odrzuconym - odbieramy to jako zagrożenie dla naszego poczucia bezpieczeństwa."

Czyste kłamstwo w związku

Przykład: 

- Dlaczego jeszcze nie wróciłeś do domu? - interesuje się żona dzwoniąc do męża.
- Jestem jeszcze w pracy - zapewnia mąż siedząc w pubie z kolegami.
- Przełącz się na video i udowodnij mi, że jesteś w pracy - odpowiada żona. 

Skutkiem takiego wydarzenia są oczywiście bardzo wysokie emocje. Sytuacja jest trudna dla każdej ze stron ale też dla ich związku.  

Manipulacja w związku

Kłamstwo nie zawsze musi być wprost. Może mieć formę przemilczenia, wyolbrzymienia, pomniejszania.

Przykłady pomniejszania:

- O! Masz nową bluzkę... Ile kosztowała? - pyta mąż wracającą z zakupów żonę.
- 100 złotych - odpowiada żona, chociaż zapłaciła za bluzkę 300 złotych.

Przykłady wyolbrzymiania:

-Jak się nie weźmiesz za to nasze dziecko i nie pomożesz mu w nauce to będzie miał zagrożenie i prawdopodobnie nie zda do następnej klasy - stwierdza żona po powrocie z wywiadówki syna chociaż wychowawczyni zakomunikowała tylko, że dziecko potrzebuje większej uważności ze strony rodziców. 

Liliana Kortus: "Ludzie często mają nadzieję, że jeżeli coś wyolbrzymią, to uzyskają lepszy, szybszy efekt, większe zaangażowanie ze strony współmałżonka."

Czy mijanie się z prawdą w sprawie ceny bluzki może głęboko zranić partnera?

Może. Jeśli partnerzy umówili się, że oszczędzają (np. w związku z kredytem) a jedna ze stron wydaje więcej, niż to, na co się umówili (lub jeśli nie doprecyzowali na czym będzie polegało oszczędzanie i każde z nich inaczej rozumie "zaciskanie pasa"), to takie odkrycie mocno nadwyręża zaufanie w związku. 

Niewykryte kłamstwo też niszczy związek

Kłamstwo, nawet drobne, nawet takie, które nigdy nie wyjdzie na jaw - zawsze odgradza ludzi od siebie nawzajem, buduje między nimi mur. Wystarczy, że jedna strona w związku wie, że skłamała - działa to na związek niszcząco, osłabia więź pomiędzy partnerami. 

Człowiek, który skłamał, nosi to w sobie . Nosi też w sobie lęk - przed tym co zrobił oraz przed tym, że jego kłamstwo może się jednak wydać. Ten lęk powoduje różne zachowania, które nas izolują, oddalają od partnera. 

Jedną z oznak kłamstwa w związku może być nagła zmiana zachowania partnera, który np. z osoby otwartej i towarzyskiej stał się człowiekiem zamkniętym w sobie, wycofanym. Można zapytać współmałżonka wprost: czy coś się wydarzyło bo widzę zmiany w Twoim zachowaniu?  I tu albo partner lub partnerka ujawni fakty, albo jeszcze bardziej oddali się od faktów i od nas. 

Skutki zakorzenienia się braku prawdy w związku

Liliana Kortus: "Ludzie często mogą nie zauważać, że to, że coś przemilczają, wyolbrzymiają, uciekają się do kłamstwa uważając, że sprawa jest błaha albo nieważna - że takie zachowanie powodują korozję ich związku."

Poza oczywistymi skutkami typu nadwyrężenie lub wręcz utrata zaufania, oddalanie się od siebie nawzajem, kryzys w związku czy nawet odczucie zdrady emocjonalnej - tendencja do sięgania po kłamstwa może przechodzić na kolejne pokolenia. 

Liliana Kortus: "Warto zwrócić, że ludzie w życie dorosłe, relacyjne, małżeńskie, wchodzą z pewnymi nawykami niemówienia prawdy, które to nawyki wynieśli z własnych rodzin. Albo widzieli, że rodzice mówili nieprawdę, albo wręcz byli przez mamę czy tatę zachęcani do łgania. 

Dzieci uczą się, że tak wygląda funkcjonowanie w związku, w rodzinie. Z tymi samymi umiejętnościami, mechanizmami, narzędziami, nawykami ci ludzie wzrastają i później wkraczają w swoje życie dorosłe." 

Czy my umiemy przyjmować prawdę?

Błahy przykład to reakcja na pytanie: czy ta potrawa ci smakowała? Fakt jest taki, że nie - ta potrawa mi nie smakowała. Nie twierdzę, że jest niedobra - po prostu mi nie smakowała. 
W takiej sytuacji bardzo często kłamiemy - żeby nie sprawić komuś przykrości albo żeby ktoś się nie obraził. 

Działa to również w drugą stronę - w podobnych okolicznościach zazwyczaj oczekujemy, że ktoś pochwali naszą potrawę.

Takie przekraczanie siebie, nadużywanie siebie, rezygnowanie z siebie (zjem, żeby nie sprawić przykrości) - to przykłady nieoczywistego oblicze kłamstwa.

Liliana Kortus: "Zachęcamy do szczerości, uczciwości, bycia w zgodzie ze sobą, bycia autentycznym. Jeżeli ta relacja, związek, małżeństwo jest dla nas ważne, jeżeli chcemy, żeby było oparte na więzi, na miłości, to ważna jest praca nad stworzeniem przestrzeni, w której prawda będzie mogła wybrzmieć. Ważne jest też nauczenie się przyjmowania prawdy - to będzie bardzo korzystne dla każdej ze stron i związku".