Samotność w związku - rozmowa z Mają Mazur

Brzmi jak oksymoron, jak coś niemożliwego. Niestety jest, istnieje, boli, niszczy - samotność w związku. Można ją zagłuszać - lepiej przyjrzeć jej się i zrozumieć. O tym jak to jest, gdy żyjemy z kimś - ale samotnie, z Mają MAZUR, mediatorką w fundacji Każdy Ważny, rozmawia Aleksandra IRLA. 

[tekst powstał na podstawie nagrania, które w całości możesz obejrzeć klikając na grafikę powyżej]

Samotność w związku - jesteś w związku a jednocześnie czujesz samotność. Brzmi jak coś niemożliwego, ale wiemy, że takie sytuacje dzieją się i są bardzo bolesne.

Maja Mazur: Czasem takie sytuacje dotykają związków małżeńskich, czasem jedna osoba czuje się samotna, bywa, że doświadczają tego oboje małżonkowie. Samotność w związku jest rzeczywiście trochę abstrakcyjna - poczucie bycia z kimś, ale jednak samemu. 

Według psychologów skutki długotrwałego poczucia samotności w związku mogą być strasznie: depresja, zaburzenia osobowości, psychozy, myśli samobójcze, nadużywanie substancji psychoaktywnych, zaburzenia odżywiania. Dlaczego samotność w związku, samotność w małżeństwie, aż tak boli i może nam wyrządzić taką krzywdę?

Maja Mazur: Relacja, którą tworzymy z drugim człowiekiem opiera się m.in. na tym, że nawzajem siebie widzimy, jesteśmy dla siebie ważni, mamy oparcie w tej drugiej osobie, akceptujemy siebie. Jeśli później zaczynamy doświadczać bagatelizowania nas, umniejszania wagi naszych emocji, czasem porównywania, oceniania tego co i jak robimy - przestajemy chcieć rozmawiać ze współmałżonkiem, zaczynamy umniejszać znaczenia swoim trudom, ale też i swoim radościom. Wierzymy, że nie zasługujemy, aby współmałżonek interesował się tym, co przeżywamy, co dzieje się w naszym życiu. 

Osoba samotna w związku czuje się niechciana, niekochana, ma niskie poczucie własnej wartości. Czuje lęk?

Maja Mazur: Tak - to jest osoba, która zaczyna uderzać w siebie. Zapada się w siebie i w swoje myśli, które są odzwierciedleniem tego, czego doświadcza - braku zainteresowania, bagatelizowania, umniejszania, krytycznej oceny, porównywania. Osamotnienie mogą też rodzić sytuacje, gdy mój współmałżonek więcej czasu spędza nie ze mną, a obok mnie. Na przykład co raz bardziej oddaje się swojej pasji, albo co raz później wraca do domu, być może nawet popada w pracoholizm.  
Czasem poczucie samotności pojawia się, gdy przestajemy ze sobą rozmawiać i zapominamy o tym, jak jesteśmy dla siebie ważni, ponieważ koncentrujemy się np.: na dzieciach, budowie domu, rozwijaniu firmy.  

Poczucie osamotnienia pojawia się też, gdy poczujemy, że jako małżeństwo nie widzimy już naszego związku tak samo, gdy już się nie rozumiemy, gdy z jakiś przyczyn trudno nam zaufać współmałżonkowi - być może z przyczyn o których on nie wie i na które nie ma wpływu?

Maja Mazur: W każdym małżeństwie bardzo ważne jest podążanie za wartościami, które są dla nas ważne tu i teraz. Etapy naszego małżeństwa są tak różne, że potrzebujemy na bieżąco uaktualniać wartości, które są dla nas wspólne i te, które już straciły na ważności. I usłyszenie na nowo, które obszary naszego życia nas łączą. 

Jeden z moich rozmówców porównał sytuację samotności w związku do pęknięcia w skale. 

Maja Mazur: Skała, jaką jest małżeństwo, może pęknąć pod wpływem jakiś małych kropel nieporozumienia, konfliktów, sytuacji niewyjaśnionych, nieprzegadanych. Na szczęście można temu zapobiegać: rozmawiając, słuchając siebie nawzajem, uaktualniając wartości, które są dla nas ważne na tu i teraz, sprawdzając jak mój współmałżonek czuje się w relacji ze mną - co mu pasuje, a co nie. Ważne jest usłyszenie, co żona czy mąż ma do powiedzenia i refleksja nad tym, co nam mówi. 
I nieustanne wspólne branie odpowiedzialności za nasze małżeństwo. To może spowodować, że skała naszego związku pozostanie nienaruszona. Trzeba umieć odsłonić się przed współmałżonkiem, powiedzieć, jeśli coś się zmieniło, że nie jesteśmy już tacy jak w dniu ślubu, że czegoś innego potrzebujemy, oczekujemy. Małżeństwo to jest nieustanna praca. 

Mówiąc o samotności w związku warto powiedzieć nie tylko o tym, czym ona jest, ale też - czym nie jest. Nie jest nią np.: czasowa potrzeba pobycia sam na sam ze swoimi myślami. 

Maja Mazur: Związek małżeński to bycie we dwoje, przebywanie całą rodziną, ale także dawanie sobie chwil na to, by pobyć samemu, mieć czas na posłuchanie siebie. Czas takiej chwilowej samotności pomaga naładować baterie. W tej ilości spraw, które dzieją się w naszym domu, gdy są dzieci, które też nas potrzebują - trudno uzewnętrznić to, co mamy w sobie. W takich chwilach sam na sam ze sobą, możemy usłyszeć co mamy w sobie, by później móc powiedzieć o tym współmałżonkowi. 

Co zrobić, gdy już to poczucie samotności się pojawi? Jak pomóc sobie, współmałżonkowi, obu osobom?

Maja Mazur: Kiedy czujemy osamotnienie, ale widzimy sytuacje, gdy współmałżonek jest gotowy usłyszeć o tym, co czujemy - zdecydowanie należy o tym powiedzieć: czuję się samotna, czuję, że każde z nas idzie swoją drogą. Trzeba zaprosić do rozmowy. Kiedy jesteśmy świadomi, że związek małżeński, jakikolwiek związek, przechodzi różne etapy, zmiany, kryzysy, radości, to nawet w momencie, gdy pojawi się osamotnienie - nasze wspomnienie wspólnego, dobrego czasu pomoże nam wyjść do tej drugiej osoby i jej o tym po prostu powiedzieć.

Samotność może być etapem, który, jeśli się o to postaramy, minie?

Maja Mazur: Ten etap może wręcz być dla nas kolejnym krokiem ku rozwojowi, ku temu, by zauważać sytuacje, gdy współmałżonek może czuć się osamotniony i dać nam wskazówki, jak mu wtedy pomóc. Być może efektem będą częstsze spotkania we dwoje i mówienie sobie nawzajem o tym, co jest dla nas w tym związku cudnego, wspaniałego, fantastycznego, ale również, co jest dla nas trudnego, ciężkiego. 
Ważne, żeby mówić w sposób nieoskarżający - nie o tym, co mi nie odpowiada we współmałżonku, ale co mi nie odpowiada w sytuacji, co dla mnie jest ważne, co dla mnie jest trudne w związku czy w danej sytuacji. W trakcie takiej rozmowy jesteśmy w stanie siebie nawzajem usłyszeć, zobaczyć perspektywę drugiej osoby, zbudować nową ścieżkę ku temu, by nasze życie znowu było takie, w jakim wchodziliśmy w związek małżeński - wspólne.

Rozmawiała Aleksandra Irla

Samotność w związku

Dobre, mocne małżeństwo to jedność, skała. Gdy w związku pojawia się samotność, brak bliskości z partnerem, gdy czas w domu każde z małżonków spędza z dala od siebie nawzajem - wtedy w tej skale powstaje szczelina. W takie pęknięcie, w taką pustą przestrzeń oddalającą partnerów od siebie nawzajem może wejść ktoś lub coś. 

Samotność w związku - objawy

Poczucie samotności to stan bardzo subiektywny. Współmałżonek może nie zdawać sobie sprawy, że odmawiając żonie wspólnego spaceru, czy wspólnej popołudniowej kawy - spowodował, że ona poczuła się opuszczona, niekochana, odrzucona a w konsekwencji: poczuła się osamotniona w swoim małżeństwie. 

Kiedy czujemy się samotni w związku? Gdy brak równowagi pomiędzy naszą relacją małżeńską a innymi relacjami.  Gdy partner bardzo (za bardzo?) angażuje się w coś konkurencyjnego dla naszego małżeństwa - w pracę, w relacje z przyjaciółmi, z dzieckiem, w hobby. Gdy mamy przekonanie, że nasze potrzeby (fizyczne, emocjonalne, jakiekolwiek inne) nie są dla naszego współmałżonka ważne. Gdy boleśnie czujemy, że "ona mnie nie rozumie, nie docenia", "nie czuję się zauważana, istotna, uwzględniana. bezpieczna, ważna, usłyszana, nie czuję się kochana", "już się nie rozumiemy", "rozmawiamy o sprawach organizacyjnych a nie o tym co dla nas naprawdę ważne", gdy nabieramy przekonania, że nasz świat przestał być wspólny a stał się osobny, że mamy inne cele i potrzeby. 

W efekcie w związku pojawia się frustracja i wzajemny żal. 

Przyczyny samotności w związku

Wielu małżonków wchodzi w związek ze złudnym przekonaniem, że ich miłość sama z siebie pozostanie niezmienna i trwała jak skała. Relacja małżeńska, nawet ta mocna jak głaz, przypomina bardziej drzewo, które w miarę upływu czasu rośnie i staje się co raz mocniejsze pod jednym warunkiem - jeśli o nie dbamy. 

Wśród przyczyn samotności w małżeństwie znajdują się nie tylko niezaspokojone potrzeby emocjonalne, oczekiwania, nadzieje ale też banalne problemy z komunikacją w związku. Brak zrozumienia dla potrzeb współmałżonka może wynikać z tego, że mąż czy żona ma trudność z prowadzeniem bliskiej, intymnej rozmowy o sprawach dla niej czy dla niego najważniejszych. 

Uczucie samotności może pojawić się pomiędzy partnerami na każdym etapie życia. Często partnerzy nie rozmawiają o tym, co dla nich ważne nie dlatego, że nie umieją ale dlatego, że nie wiedzą jakie są ich pragnienia, co czują, czego potrzebują, za czym tęsknią, czego im brak. 

Psychologowie zwracają uwagę, że samotność w związku łatwiej dotyka osoby, które  miały już wcześniejsze doświadczenie poczucia osamotnienia czy porzucenia (wyniesione np. z dzieciństwa, domu rodzinnego, wcześniejszych relacji).

Dla wielu osób zaskakujące jest, że tak radosna sytuacja jak narodziny dziecka również może być przyczyną poczucia osamotnienia jednego z partnerów. Niektóre żony mają tendencję do nadmiernego koncentrowania się na dziecku i zapominając o potrzebach i uczuciach męża.

Jak radzić sobie z samotnością w małżeństwie 

Partnerzy stosują różne strategie radzenia sobie z samotnością w związku. Niektórzy stwierdzają: nie to nie - znajdę sobie rozrywkę poza związkiem. Wybierają więc inne towarzystwo, inne aktywności jednocześnie całkowicie rezygnując ze szczerej, otwartej rozmowy ze współmałżonkiem - rezygnują z naprawy relacji z najbliższym człowiekiem. 

Podstawa dobrej relacji to zrozumienie i akceptacja, stała gotowość do pracy nad związkiem  oraz szczera komunikacja - ze sobą i ze współmałżonkiem. Każde z partnerów powinno wiedzieć co i dlaczego czuje, czego potrzebuje, czego pragnie. Ważne, żeby umieć przekazać te informacje współmałżonkowi w sposób nieraniący. Często partnerzy nie potrafią słuchać siebie nawzajem, usłyszeć co czuje i czego potrzebuje człowiek, którego kocham, dla którego chcę być wsparciem. 

Choć to oczywiste czasami trzeba sobie przypomnieć, że fakt, że współmałżonek nie chce ze mną jeździć na wycieczki rowerowe, nie musi wynikać z tego że on mnie nie kocha i nie chce spędzać ze mną czasu. Być może zwyczajnie nie lubi wycieczek rowerowych.  

Psychologowie podkreślają jak istotne jest, żeby w pierwszej kolejności umieć odpowiedzieć sobie samemu na pytanie: z jakiego powodu czuję to, co czuję? Dopiero w dalszej kolejności warto przemyśleć, która z metod poradzenia sobie z tym problemem będzie dla mnie najlepsza, najskuteczniejsza. Rozwiązaniem może być terapia, praca nad sobą, praca własna, zmiana własna, Ważne jest, żeby nie przerzucać na współmałżonka odpowiedzialności za moje odczucie samotności. Zawsze przydatna jest spokojna rozmowa z partnerem o tym, jak się czuję gdy on/ona zachowuje się w określony sposób. Bezspornie konieczne jest stałe budowanie i wzmacnianie więzi. 

Więź emocjonalna z partnerem 

Dopiero gdy zrozumiemy, dlaczego czujemy to, co czujemy - będziemy mogli zacząć budowanie więzi z partnerem - więzi bezpiecznej zamiast atakującej i zawłaszczającej, nie dającej przestrzeni na własną decyzyjność. 

Jak tłumaczą psychologowie: osamotnienie to uczucie, które informuje nas o naszym poczuciu braku więzi z kimś. Niestety wielu małżonków dba o rozwój swojej firmy, o relacje z przyjaciółmi, dziećmi, rodzicami - zaniedbując relację z partnerem. Budowanie, wzmacnianie i pielęgnowanie więzi wymaga czasu, zaangażowania, uważności. 

Psychoterapia

Co raz częściej, żeby sobie poradzić z samotnością małżonkowie sięgają po pomoc kogoś z zewnątrz.  Pomocna jest terapia par, spotkania z mediatorem. W niektórych sytuacjach przed rozpoczęciem wspólnej terapii, żeby naprawić relację z partnerem potrzebna jest terapia indywidualna jednego z małżonków lub każdego z nich z osobna.  

Więcej na temat: Komunikacja w związku: [kliknij, aby przeczytać]

Więcej na temat: Jak prowadzić trudne rozmowy [kliknij, aby przeczytać]